نیپالی مائویستان د ولسی واک په لور رهی دی

له تهلکه اونیزې سره د یو مائویست مشر مرکه

په نیپال کې د مائویستانو د پولیت بورو یو ارشد غړی او د نړیوالو چارو مسوول، سی پی ګجوریل تر دې وروستیو پورې په هند کې بندی و. هغه د لومړی ځل لپاره په ډهلی کې د یو ښکاره او راڅرګند مشر په توګه د راتلونکی په هکله غږیږی.

- د نیپال د روانو حالاتو په هکله مو نظر څه دی؟

په نیپال کې یو ستر کار تر سره شوی دی. موږ په یو داسې وضعیت کې یاستو چې کیدی شی یو مستبد سلطنتی رژیم د لومړی ځل لپاره د رای پاڼو له لارې راوپرځی. شاهی رژیمونه تل د خونړیو انقلابونو له لارې غورځیدلی دی؛ خو په نیپال کې، د خلکو د لس کلنې جګړې او د تیر کال 19 ورځنی ښاری پاڅون له امله، موږ پداسې وضعیت کې یاستو چې شاهی رژیم به د سولیزو لارو په مټ راوپرځول شی. دا هغه بهیر دی چې موږ یې د لاګړندی کولو په لټه کې یو. او هغه مبارزه چې مائویستانو پر لاره اچولې حتی سبب شوې چې اصلی  سیاسی ګوندونه هم د شاهی رژیم راپرځولو ته مجبور کړی. او زما په اند دا هغه څه دی چې هند یې پلوی دی، خو هند نه غواړی چې مائویستان دې اکثریت لاس ته راوړی، هند غواړی نور ګوندونه دې په اکثریت کې وی.

- تاسو دا د څه له مخې وایئ؟

ځکه چې که مائویستان یو وار اکثریت لاس ته راوړی، هند فکر کوی چې اصیل ولسی جمهوریت به رامنځ ته شی او دا به د هند د خوښې سره برابر نه وی.

- ایا ستاسو دغه خبره د کوم پیاوړی واقعیت پر بنسټ ولاړه ده؟

زه د هند د فکر په اړه کوم پیاوړی سند نلرم، خو د هند د حکومتی دستګاه سیاسی دریځ روښانه دی. دا د دواړو ډلو – حکومت او اپوزیسیون – په هکله صدق کوی. په لومړی سر کې هند د شاهی رژیم څخه پدې فکر ملاتړ کوه چې یوازې شاهې رژیم د مائویستانو په ځپلو برلاسه کیدلی شی، خو د نیپال خلکو دغه ټول ټکی له سټې بدل کړل او هند د نوی واقعیت د منلو پرته دویمه لار نلری. بیا هم، هند به په نیپال کې د یو ضعیف جمهوریت غوښتونکی وی.

- له ضعیف جمهوریت نه مو منظور څه دی؟

داسې جمهوریت چې د هندیانو (د هند حکومت)  طبع ورسره ولګیږی، لکه د هغوی د پارلمانی جمهوریت په شان.

- نو تاسو څه ډول جمهوریت غواړۍ؟

یو ولسی جمهوریت.

- پارلمانی جمهوریت نه؟

همداسې یې وبولئ. یقیناً یو پارلمان به شتون ولری، خو نه هغه ډول پارلمان چې نن شتون لری. دا باید ولسی جمهوریت وی چې کولی شی د نیپال بنسټیزې ستونزې حل کړی. د امپریالیزم او فیوډالیزم ضد یو جمهوریت.

څه چې تاسو وایی ډیر ارزښت لری. تاسو وایی چې شاهی رژیم چې اوس د له منځه تګ په حال کې دی، ستاسو د مبارزې په وړاندې تر ټولو ستر خنډ و. لدینه وروسته، ستاسو بله جګړه به تر کومه چې مونږ پوهیږو د اصلی سیاسی ګوندونو لکه د نیپال کانګرس ګوند او داسې نورو پرضد وی.

اوس موږ داسې څه نشو ویلای ځکه چې اوس هم زموږ د مبارزې اصلی نښه شاهی رژیم دی چې د پرګنو په منځ کې یې که څه هم خپل ملاتړ له لاسه ورکړی خو اوس هم پلویان لری. د بیلګې په توګه متحد ایالات له شاهی رژیم څخه ملاتړ کوی.په نیپال کې هم سیاسی ډلې ټپلې شته چې د شاهې رژیم تر خوا ولاړ دی. د هغوی په ملاتړ، شاهی رژیم د خپلې بقا لپاره لاس او پښې وهی. د ستراتژی د ارونو سره سم موږ غواړو چې په یو وخت کې یو قدرت په نښه کړو، او اوس ږموږ نښه شاهی رژیم دی. یو ځل چې مو رژیم راوپرځوه، بیا به د اصلی سیاسی ګوندونو په هکله فکر وکړو.

سیاسی بهیر ته د راتګ لپاره تاسې د یوې لسیزې اوږدې وسله والې جګړې نه لاس پر سر شوئ. اوس چې یو وار بیا شاته ګورئ، ایا تاسو فکر کوی هغه جګړه یوه تیروتنه وه او یا دا چې نیپال لدې بهیر څخه له تجربې کولو پرته بله کومه لاره ندرلوده؟

تر ټولو لومړی دا چې موږ نه خپله وسله پر ځمکه ایښودې او نه هم له خپلې وسله والې جګړې څخه لاس پر سر شوی یو. د وسله والې جګړې ستراتژی مو یوازې ځنډولې ده. وسله واله جګړه یو حتمی بهیر و؛ مونږ بې له ولسی جګړې دومره پرمختګ نشو کولی. او څه چې موږ اوس غواړو ترسره کړو د هغه بهیر یوه برخه ده چې موږ غواړو د هغه لهلارې ولسی جمهوریت رامنځ ته کړو. دا په یوه بله بڼه کې د خلکو د جګړې تداوم  دی. خو موږ وسله واله جګړه نه ده پریښودې. که بیا یې اړتیا وه، وسله واله جګړه به بیا پر لاره واچوو.

ایا تاسو کوم مهال ویش په پام کې لری؟

یقیناً چې. که هر څه په سمه پر مخ ولاړ شی، ټول ټاکنې به ترسره شی او د قانون جوړونکی ولسی جرګې لومړنۍ ناسته به د پاچا برخلیک او د نیپال د راتلونکی دولت ډول وټاکی. زه په ډاډ سره وایم چې موږ به هغه ټولټاکنې وګټو او خپلې ټولې طرحې به پلی کړو. د مې نیمایې هغه وخت دی چې ټاکنې باید ترسره شی او هغه وخت دی چې بدلون به راشی. د ټاکنو نه وروسته به موږ یو ولسی جمهوریت ولرو.

د ټاکنو د ګټلو په هکله ستاسو د ډاډ بنسټ څه دی؟ تاسو هیڅ کله هم په ټاکنو کې ګډون نه دی کړی، مونږ ستاسو د رښتنی ځواک په هکله هیڅ نه پوهیږو.

 مونږ د نیپال د خلکو د یو غوڅ اکثریت ملاتړ له ځان سره لرو، او د هیواد په سلو کې اتیا برخه زموږ په ولکه کې وه او عملاً په دغه سیمو کې موږ حکومت وو. موږ له خلکو سره کار کړی او د خپل پیاوړتیا په هکله په دقیق ډول پوهیږو. داسې نه دی چې ګوندې موږ د ټاکنو په هکله هیڅ تجربه نه لرو. کله چې نیپال ته دموکراسی راستنه شوه، موږ په لومړنی ټاکنو کې کډون وکړ؛ دا د نیپال کمونیست ګوند د انشعاب مخفی مبارزې د غوره کولو نه مخکې خبره ده. د ازاد او منصفانه ټاکنو د ترسره کیدو په صورت کې موږ ډاډه یو چې اکثریت به لاس ته راوړو.

ګڼ شمیر خلک وایی چې د نیپال په پراخه برخو کې ستاسو کنټرول د هغه ډار له امله دی چې تاسو د ټوپک د شپیلی په زور راپیدا کړی دی نه دا چې تاسې کوم رښتینی ملاتړ ولرئ.

البته یو شمیر خلک شته چې په دې اړه شکایت لری. هغوی زموږ طبقاتی غلیمان او د ولس غلیمان دی او موږ هغوی پر ګونډو کړی دی. موږ د هغوی د خوشالولو لپاره کار نه شو کولی. خو تر کوم ځایه چې پرګنې په پام کې دی، هغوی خوشاله دی ځکه چې د فیوډالی سیستم نه یې خلاصون موندلی دی.

یو ځل چې شاهی رژیم له منځه ولاړ شی، د پاچا برخلیک به څه وی؟

هیڅ ډول امتیاز به ونلری. هغه به یو عام وګړی وی. د هغه ډیر ملکیتونه په اصل کې د دولت ملکیتونه دی چې هغه ترینه شخصی ګټه اخلی. دولت به دا ترینه واخلی. تر کوم ځایه چې نور اړخونه په پام کې دی، قانون به د ګیانندرا (د نیپال پاچا) په هکله داسې پلی کیږی لکه د نورو وګړو په برخه کې.

د دې بدلون تر شا کوم لاملونه دی چې پاچا چې د ویشنو خدای ځایناستی ګڼل کیده اوس دې ورسره د یو عام وګړی په توګه چلند وشی؟

دغه د ویشنو خدای ځایناستیوالی افسانې دی. د نیپالی خلکو حقیقت دا دی چې هغوی د یو ځبیښاکی سیستم په لاس ځوریدل. دا زموږ علمی ایدلوژی ده چې د خلکو فکر یې بدل کړ. کیدایشی ډیر پخوا به پاچا د یو خدای په توګه عبادت کیده، خو له اوږدې مودې راپدیخوا د پادشاهی رژیم په خلاف مبارزه روانه ده. خو دې مبارزې یو ښه مشرتوب ندرلود. دا د مائویستی مشرتوب بریا وه چې د نیپالی خلکو دموکراتیک او جمهوریت غوښتونکی احساساتو ته یې بریالیتوب ورپه برخه کړ. او د واکمنۍ په مهال د ګیانندرا چلند خلک دې ته مجبور کړل چې د هغه پرضد لا د ټینګې ارادې سره راپاڅیږی.

ځینی ګوندونه چې تاسو ورسره ائتلاف کړی دی پخپله فیوډال او د موجوده وضعې د دوام غوښتونکی دی. دا ګډکار به تر کوم وخت پورې دوام وکړی؟

ائتلاف د هغوی مجبوری وه نه زموږ. همدې ګوندونو پخوا د پاچا سره ائتلاف کړی و تر څو زموږ پرضد جګړه وکړی. هغوی هڅه وکړه د مائویستانو غورځنګ په فزیکی ډول له منځه یوسی؛ خو هغوی اوس پوهیدلی چې دا کار به یې بریالی نه وی ځکه چې د نیپال د خلکو اراده د مائویستانو له ارادې سره تړلې ده. د سلطنت پلویان مو اړ کړل چې بدلون ومومی او، د پاچا پر ځای، موږ سره ائتلاف وګړی. همدا رنګه هغوی پوه شوی دی چې د ګیانندرا په څیر ټولواک سره چې ټول واک د ځان لپاره غواړی، کار نشی کولې.

ایا تاسو فکر کوی چې د نیپالی مائویستانو په اړه د هند بدګمانی د هند د مائویستی غورځنګ سره څه تړاو لری؟

هوکې، تړاو لری. موږ خپلې اړیکې د هند د مائویستانو سره څرګندې کړی دی.

هغه څه دی؟

موږ سیاسی او ایدیولوژیکې اړیکې لرو چې موږ یې نه پټو. دا د نړیوال پرولتاریایی غورځنک جوهر دی. او د یو مائویستی ګوند په توګه موږ باید دا اړیکې ولرو، موږ د هغې نه تښتیدلی نه شو.

امریکای لاتین خون "چگوارا" را ارج می گذارد

     امریکای لاتین که سالها بار استعمار و استثمار اسپانیوی ها را برده، بعد از جنگ دوم جهانی بی وقفه توسط کمپنی های امریکایی بهره کشی شده، رژیم های قلاده بندی بر بسیاری از کشورهای آن با خون و خنجر حکم رانده اند. این منطقه وسیع و پیوست به ایالات متحده که محل درگیری ها، کودتاها، معادن سرشار و بازارهای گسترده است، اینک به سویی سیر می کند تا جای پای امریکا را خالی سازد.

    کوبای انقلابی که 47 سال در برابر تهدیدهای ایالات متحده( از توطئه آشکار و نهان تا حمله مستقیم) مقاومت کرد، به شکیلی بار دیگر به سکاندار مخالفان امریکا مبدل شده، مردم امریکای لاتین و مرکزی تصمیم گرفته اند تا کودتاچیان(در بولیوی طی کمتر از یک دهه دو صد بار کودتا شد) را از اورنگ قدرت به زیر بکشانند و در عوض چهره های مردمداری را بر اریکه بنشانند.

     کامیابی بار سوم هوگو چاویز در انتخابات ونزویلا، یکی از کشورهای نفتخیز این قاره که یک انقلابی پوپولیست رادیکال است و برخوردهای تند او با بوش، راهش را با هاوانا کوتاه تر ساخت، کسی که خیال استقرار نظام سوسیالیزم را در ونزویلا به سر می پروراند، یکی از تندترین رییس جمهوران این منطقه در ضدیت با سرمایه داری امریکاست، پیروزی مورالیس در بولیوی که متحد فیدل و چاویز است وکاسترو را پدر بزرگ انقلاب امریکای لاتین لقب داده است و به سه اصل دزدی مکن، دروغ مگو و بیکار نمان باور دارد، در کنار دولتهای سوسیال دموکرات برزیل، ارجنتاین، شیلی و اکوادور اینک تصمیم به جبهه واحدی که هر چند اسمی بر آن نوشته نشده، دارند و این جبهه سال گذشته که ایالات متحده 36 کشور این قاره جز کوبا را به نشستی دعوت و در آن بازار مشترک امریکا را مطرح کرد، به مخالفت با آن برخاست و این طرح را در جهت دستیابی بیشتر کمپنی های امریکایی به این منطقه نامید و بوش با شعار های تند ارجنتاینی ها که در استدیوم 40 هزار نفری بوینس آیرس تجمع کرده و عکس بزرگی از چگوارا را بر فرق آن نصب کرده بودند، روبرو شد و بی هیچ دستاوردی با جملات زننده چاویز به واشنگتن برگشت.

   حرکت چپگرایان از سوسیال دموکرات ها تا پوپولیست ها و کمونیست ها با پرچم رای و انتخاب، امریکا را درین قاره به شدت ضربه زده و فقط قادر به امضای پیمان نفتا با کانادا و پانامه شده است. بر این صف، انتخابات نیگاراگوا، دانیل اورتیگا رهبر کمونیست سابق ساندنیستها را افزود. اورتیگا با حزب مقتدرش که ده سال بر ضد رژیم فاشیست سوموزا  جنگید و در 1979 قدرت را به دست آورد، بعد از فروپاشی اتحاد شوروی و تک قطبی شدن جهان، کشور کوچک نیگاراگوا به انتخابات تن داد. در آنوقت کنتراها به وسیله سی آی ای حمایت می شدند و بالاخره در 1990 خانم چومورو قدرت را به دست گرفت. خوش و بش چومورو با امریکا و عدم کامیابی او در بلند بردن سطح زندگی مردم، بار دیگر اورتیگا را به قدرت رساند. گرچه او از اقتصاد بازار نام برد ولی بوش این پیروزی را خبر بدی برای کشورش عنوان کرد.

    دانیل اورتیگا که در جریان انقلاب آن کشور بر ضد سوموزا از سوی کوبا شدیداً حمایت می شد یکی دیگر از رهبران چپ رادیکال قاره امریکاست که می تواند حلقه کوبا، ونزویلا و بولیوی را محکمتر سازد و اینان با سوسیال دموکرات های شیلی، برزیل، ارجنتاین و اکوادور در تقویت جبهه ضد رژیم های کودتاگر و حامی آنها ایالات متحده استوارتر بایستند.

آزاد بازار، د دموکراسۍ غوړیدل؟!

 

وروسته له هغې  چې لویدیځوالو د بن د هوکړې په چوکاټ کې آزاد بازار  زموږ د هیواد له پاره د اقتصادی سیستم په توګه دننه کړ او بیا یې د لویې جرګې له لارې د اساسی قانون برخه وګرځوله، په حقیقت کې یې  د بروکراتیکواو کمپرادورو پانګوالو او څو توکمیزو شرکتونو د زبیښاک لاره هواره کړله. د آزاد اقتصاد د بازار په تپلو سره دا څرګنده شوه چې افغانستان نور د اقتصادی، سیاسی او  ټولنیز پلوه د څو شتمنو کورنیو او څو توکمیزو شرکتونو په منګلو کې ښکیل  کیږی او د زیارکښانو د زبیښاک پیلامه دا ځل د دموکراسۍ، مدنی ټولنې، بشری حقونو او د فردی آزادۍ د اصطلاحګانو سره یوځاى  په بیرحمانه توګه پیل کیږی.

دا مهال لویدیځوال په دې لټه کې دی چې د افغانستان له پاره پانګواله طبقه وزیږوی او د دې زیږون له پاره د نشه ای توکو او د درغلې او اداری فساد په ملتیا غواړی د پانګې تراکم رامنځ ته کړی تر څو په افغانستان کې  د خصوصی کیدنې پړاو ګړندى شی. د آزاد بازار د اقتصاد سره د افغانستان ورونه د څو توکمیزو شرکتونو او پانګوالو په مخ پرانیستل شول او په لومړې سر کې د هیواد مخابراتی سیستم په انحصاری توګه د څو توکمیزو شرکتونو په لاس کې ولوید او  د دې بازار سره  د دولتی تصدیو خصوصی کېدنه په چټکتیا سره پیل شوه.

د آزاد بازار پلویان  چې د نړیوالو مالی ټولنو بشپړه ننګه له ځان سره لری، ټینګار کوی چې پرته له آزاد بازار څخه نه دموکراسی شونی ده، نه مدنی ټولنه او  نه هم بشری حقوق. دا ډله چې د بروکراتیکو او کمپرادور پانګوالو او وتللی سوداګرو په بڼه رامنځ ته شوې، په  دې لټه کې ده  چې  د دموکراسۍ، بشری حقونو  او فردی آزادۍ په نامه د افغانستان پر اقتصاد خیټه واچوی او د هیواد اقتصاد،  مافیایی اقتصاد لور ته وکاږی. دا ډله په خپلو خپرونو او ویناو کې ادعا کوی چې پرته د اقتصادی لیبرالیسم څخه،  د دموکراسۍ د پراختیا له پاره هڅه ترکستان ته د تللو مانا لری او هیڅ ډول پایله به ورنکړی. دا سوداګر او پانګوال چې د لویدیځو شرکتونو د استازو په توګه هیواد کې فعالیت کوی په دې لټه کې دی چې د ټولنیز مالکیت پر ځاى خصوصی مالکیت پر تولیدی وسایلو واکمن کړی.  آیا پر تولیدی وسایلو د خصوصی مالکیت واکمنول د دموکراسی او بشری حقونو د پراختیا په مانا ده؟

که چیرې د دموکراسۍ څخه موخه د ټولنې پر ډیرۍ برخې د څو تنو پانګوالو واکمنی وی، بې له شکه چې دا سوداګر او پانګوال او  د هغوې تیوریسنان په حق دی او که چیرې د دموکراسۍ څخه  موخه پر تولیدی وسایلو د ټولنې د ډیرې برخې واکمنی وی نو دا لوی پانګوال او سوداګر د ترکستان په لاره پل وهی. دا ډله  په لټه کې ده چې شخصی مالکیت، ټولنیز مالکیت او خصوصی مالکیت سره گډ کړی تر څو د یوې مودې له پاره وګړی په ناپوهى کې وساتی. دوې شخصی مالکیت،  چې د یو کس او یا کورنې  په زیار منځ ته راغلې او د زبیښاک ښکارندوې نه دى د خصوصی مالکیت سره چې د ټولنیز تولید او د ټولنې د زیار په پایله کې زیږیږی او د زیارکښانو پر زبیښاک ولاړ دې  یو گڼی تر څو د زبیښاک لړۍ اوږده وساتی. له همدې امله  پانګوال تل وایی پر تولیدی وسایلو ټولنیز مالکیت، فردی آزادی  او بشری حقوق ځپی او د انسانی طبیعت سره اړخ نه لګوی.

خو پر تولیدی وسایلو د  ټولنیزمالکیت سیستم دا څرګندوی چې په دې ډول اقتصادی سیستم کې  نه د زیارکښانو زبیښاک شته او نه هم ٰبشری حقوقٰ او ٰدموکراسیٰ او ٰ فردی آزادیٰ  ځپل کیږی. برخلاف دا پر تولیدی وسایلو خصوصی مالکیت دې چې بشری حقوق، دموکراسی او فردی آزادی  ځپی،  ځکه چې په دې ډول مالکیت کې نه انسانی ارزښتونه  مهم دی او نه هم انسان او یواځې سود او گټه تر ټولو لوی ارزښت گڼل کیږی.

آزاد بازار چې د تولیدی وسایلو پر خصوصی مالکیت ودریدلې دې نه یواځې دا چې په هیڅ توګه نشی کولاى دموکراسی وغوړوی بلکه د بشری حقوقو، مدنی ارزښتونو او د فردی آزادی یو ستر او ګړندى بلهارکونکې سیسټم گڼل کیږی. په آزاد بازار کې یو پانګوال کولاى شی د خصوصی گټې له پاره زرګونه زیارکښان د خپلو ماشینونو تر شاودروی  او کاری ځواک څخه یې گټه پورته کړی. په یوه ټولنه کې چې زرګونه تنه د ژوند د اړتیاوو د پوره کولو له پاره د یو کس د ګټې له پاره کار وکړی له کومه پلوه د بشری حقونو، فردی آزادی او دموکراسۍ سره سمون لری؟  په آزاد بازار کې یو پانګوال کولاې شی د خپلې ګټې له پاره زرګونه تنه په یو لاسلیک د کار څخه وزګار کړی او یا هم د کار بدو شرایطو ته یې اړ کړی  او په دې توګه د زرګونو زیارکښانو اقتصادی برخلیک په خپل لاس کې وساتی، دا ډول اقتصادی زورواکی چې پرته له شکه سیاسی زورواکی رامنځ ته کوې له کومه پلوه فردی آزادې سره اړخ لګوی؟ کله چې په آزاد بازار کې یو اړخ ته  زرګونه تنه وزګارې ته کاږل کیږی ( ځکه د دې اقتصاد له مخې د کار په بازار کې تل نابشپړه استخدام واکمن وی)، ماشومان د تولیدی کارونو  له پاره  استخدامیږی، د بیوزلی کچه لوړیږی، بدلمنی پراختیا مومی، ولږه او درمل لویه ستونزه وی ( حال دا چې د کوکاکولا، عطرو او د نورو  ډولی توکو تولید په ګړندیتوب سره ادامه و لری) او بل اړخ ته څو تنه د هیواد د اقتصاد لویه سلنه په واک کې ولری په کوم حق ویلې شوو چې دا ټولنه  د دموکراسۍ، بشری حقوقو او مدنې ارزښتونو سره همغاړى ده؟

کیداى شی د آزاد بازار اقتصاد،  چې دا مهال کوکارې یې غوږونه کڼوی، د څو بډایو او شتمنو کورونیو، ځینې دولتې پانګوالو او سوداګرو او د څو توکمیزه شرکتونو مالکانو ته هم دموکراسی راوړی او هم بشری حقوق او فردی ازادی تامین کړی او هم یو ارزښت ووسی، خو دا بازار زموږ د زیارکښانو څخه دموکراسی اخلی، بشری حقوق یې ځپی، مدنې ارزښتونو یې تری تم کوی او فردی آزادی یې د پانګوالو په کارخانو او دفترونو کې وژنی.